CƯ DÂN "PHƯỜNG HOÀ XUÂN" - CÓ THỂ BẠN CHƯA TỪNG BIẾT NHỮNG ĐIỀU NÀY VỀ "XÃ HOÀ XUÂN (trước năm 2005)
Hôm nay (19/10/2026), báo vnexpress.net có đưa 1 bài báo thông tin tìm kiếm "nơi an táng liệt sĩ hy sinh Tết Mậu Thân 1968 tại Cồn Dầu - Trung Lương"
Khi đọc xong nội dung này, mình chợt nhớ ra 1 việc mà trước đây khoản hơn 6 năm khi mình mua đất ở Hoà xuân - đó là xem lại các vị trí đất có bị dính mồ mả của nền đất cũ xã Hoà Xuân trước đây.
Tại sao, mình lại phải đi tìm thông tin này?
Mình là 1 người con - người cháu sinh ra và lớn lên ở đây từ trước những năm 2000. Khi các xã Hoà Xuân/Hoà Châu vẫn chưa giải toả để hình thành các khu đô thị mới như hiện nay. Những con đường thôn quê, những đám ruộng, những con sông chạy ngang qua các làng xóm,.. mình không thể quên được. Trong đó, Hoà Xuân là 1 trong những xã có số lượng nghĩa nghĩa trang tập trung khá lớn, lúc nhỏ mình cũng đã từng đi qua. Nhưng vì thời đó, công nghệ bản đồ chưa phổ biến nên mình sẽ không biết chắc chắn được vị trí hiện tại và quá khứ nó chính xác khớp nhau ntn.
Thông tin đầu tiên có thể bạn chưa biết/chưa từng tìm hiểu, đó là "xã Hoà Xuân" trước đây có 9 thôn: Liêm Lạc, Cổ Mân, Tùng Lâm, Lổ Giáng 1, Lổ Giáng 2, Cồn Dầu, Trung Lương, Cẩm Chánh, Đồng Nò. Trong đó, thôn Đồng Nò là 1 thôn khá đặc biệt - nhiều người nhầm thôn này trước giờ là thuộc xã Hoà Quý, nhưng không. Khu vực Đồng Nò từng thuộc thôn Trung Lương, xã Hòa Xuân; năm 1976, địa phương tổ chức giãn dân về Đồng Nò và hình thành đơn vị hành chính thôn. Đến năm 2011, khu vực này được chuyển sang phường Hòa Quý. Hiện nay, các địa danh tên thôn này cũng được làm tên một số đường và có đánh số.
Thực tế, là lúc đó mình còn nhỏ nên cũng chưa đi hết/biết hết được tường tận các thôn này vì về diện tích - xã hoà xuân là 1 xã có diện tích khá lớn. Do đó, sau này khi mình tìm hiểu thì có đến 8 nghĩa trang lớn (với tổng cộng 16.770 ngôi mộ), trong đó gồm Cồn Đá, Cẩm Chánh, Trung Lương, Tùng Lâm, Cổ Mân, Liêm Lạc, Lỗ Giáng và Cồn Dầu. Và 5/8 nghĩa trang này được xác định là nghĩa trang dân nhân, 1 nghĩa trang liệt sỹ, 1 nghĩa trang tôn giáo.
Vì thế, khi quyết định mua đất ở khu Hoà Xuân mở rộng - việc đầu tiên mình tìm kiếm lại các thông tin vị trí chính xác của các nghĩa trang này nhầm tránh việc mua trên nền nghĩa trang cũ (dù biết là quá trình giải toả, công tác di dời mồ mả phía chủ đầu tư/người dân cũng đã làm khá kỹ lưỡng).
Qua bài viết này, mình chia sẻ lại vị trí chính xác của các nghĩa trang lớn nhất mà mình còn tìm được thông tin vị trí:
- Nghĩa Trang Cẩm Chánh: quy mô khoảng 1,56 ha (nay dính xung quanh vị trí đoạn cắt đường Lê Quảng Chí, Bùi Trang Chước, Bùi Công Trừng, Phạm Xuân Ẩn)
- Nghĩa trang Cồn Dầu: quy mô khoảng hơn 5,800 m2 (nay dính xung quanh vị trí đoạn đường Nguyễn Mậu Tài, Hoàng Thế Thiện, 1 ít Nguyễn Phước Lan)
- Nghĩa trang Cồn Đá/Lỗ Giáng: quy mô khoảng hơn 9,000 m2 (nay dính xung quanh vị trí đoạn đường Cồn Dầu 1, 29/3, 1 ít đường Thanh Hoá)
- Nghĩa trang liệt sĩ ngay Cồn Đá : quy mô khoảng hơn 3,500 m2 (nay dính xung quanh chùa Hoà Xuân, đường Cồn Dầu 2, Thanh Hoá)
- Nghĩa trang Tùng Lâm quy mô hơn 3,000 m2 và nghĩa trang Liêm Lạc: quy mô hơn 5,000 m2 - hiện đang quy hoạch là Công viên phường Hoà Xuân.
- Nghĩa trang Cổ Mân: quy mô khoảng 2.000 m2 (nay dính xung quanh đường Văn Tiến Dũng, giữa đoạn Lương Khắc Ninh và Phạm Duy Tốn )
Quay lại với bài báo ngày hôm nay, qua thông tin mình tìm hiểu được nếu khả năng vào trận đánh 1968 tại Cồn Dầu - Trung lương thì khi đó Vùng này mật độ người dân ở đã khá đông hơn so với các thôn còn lại. Do đó, khả năng nếu lượng lớn liệt sĩ hi sinh vào thời điểm này sẽ được di dời chôn cất xung quanh đoạn mép sông gần khu nghĩa trang Cồn Dầu/Trung lương.
Hy vọng các bậc cô/chú lớn tuổi hơn khi nhìn lại được thông tin về vị trí này sẽ nhớ rõ hơn để có thể cung cấp thêm thông tin này đến cơ quan chức năng.
